جغرافیا
شهر سده لنجان با مساحتی معادل 223 هکتار در نقطه مختصات 23 درجه و 32 دقیقه عرض شمالی و 19 در جه و 51 دقیقه طول شرقی در فاصله 50 کیلومتری جنوب غرب اصفهان قرار گرفته است.
این شهر از شمال به رودخانه زاینده رود ، از جنوب به مجتمع صنایع نظامی ، از شرق به ورنامخواست و از غرب به محلات بهجت آباد و کله مسلمان از شهر زاینده رود محدود می باشد. این شهر با ارتفاع متوسط 1700 متر از سطح دریا بر روی دشت آبرفتی نسبتاً هموار واقع گردیده و شیب آن از جنوب به سمت شمال شرقی و به طرف رودخانه امتداد دارد و از همین رو با اتکا به رودخانه زاینده رود به عنوان تنها منبع آب سطحی منطقه از نواحی پر رونق کشاورزی در شهرستان محسوب می گردد.
جنوب و غرب شهرستان توسط ارتفاعات نه چندان مرتفع احاطه گردیده که مرتفع ترین قله آن 1778 متر ارتفاع دارد. سده لنجان از نظر شرایط آب و هوایی مشابه با دیگر مراکز حاشیه رودخانه زاینده رود بویژه زرین شهر برخوردار است. میانگین حداکثر دمای این شهر در تیر ماه 88/34 درجه سانتیگراد و میانگین حداقل دمای آن در دیماه 3/4- درجه سانتیگراد و به عبارتی اختلاف میانگین درجه حرارت به 18/39 درجه سانتیگراد بالغ می گردد که نسبتاً رقم بالائی را نشان می دهد با این وجود رطوبت حاصل از رودخانه زاینده رود در دمای جلگه های کنار خود اثر فراوانی دارد و موجب تعدیل گرمای تابستان و سرمای زمستان در این منطقه است. حداکثر مطلق درجه حرارت منطقه نیز مربوط به تیرماه معادل 38 درجه سانتیگراد و حداقل مطلق درجه حرارت آن در دیماه 43/10- درجه سانتیگراد است. بارش سالیانه این منطقه حدود 85/81 میلیمتر و تنها در فصل زمستان فرو می ریزد.
رطوبت نسبی شهر در دیماه معادل 7/64 می باشد و این منطقه دارای زمستانهای نسبتاً سرد می باشد و تعداد روزهای یخبندان بطور متوسط 113 روز در سال ( 31 درصد از سال ) می باشد که بیشترین آن مربوط به ماه آذر گزارش شده است.
اگرچه برای تعیین دقیق قدمت شهر سده لنجان شواهد و مستندات کافی وجود ندارد لیکن این واقعیت که شهر مذکور در مسیر راه ارتباطی کهنسال قرار دارد که جنوب و مرکز فلات ایران را از طریق ارتفاعات بختیاری مرتبط می شناخته واسامی مراکز حاشیه راه مذکور همچون چهر مینو (چرمهین )ووردان خواست (ورنا مخواست )که از نظرواژه شناسی و به روشنی ریشه در زبان رایج در عهد ساسانی دارند بالطبع این احتمال را قریب به یقین ساخته که این شهر نیز همچون مراکز مجاور خویش در عهد پیش از اسلام از حیات اجتماعی و اقتصادی فعالی برخوردار بوده است .
از آن دوران تا عهد صفویه راه ارتباطی مذکور ومراکز حاشیه آن هر ار چند گاهی (بویژه در قرون چهارم و پنجم هجری )ب رونق قابل توجه ورواج گسترده اجتماعی دست می یافت لیکن با ظهور شاه عباس صفوی وابتکار وی در تغییر مسیر راه ارتباطی وانتقال آن به حاشیه شمای زاینده رئد (از طریق پل کله )از اهمیت ورونق مراکز حاشیه ای جنوب رودخانه از جمله این شهر کاسته شد واین در حالی بود که در پی ورود واسکان اجباری گروههای اجتماعی مختلف همچون ازبکها، ترکها ... و ارامنه در منطقه لنجان بخش قابل توجهی از ازبکها در این شهر سکنی یافتند و در قلعه ای که برای حفظ خویش بنا گذاردند زندگی تازه ای را آغاز کردند. این جماعت تازه وارد در کنار گروههای اجتماعی دیگر ساکن در این شهر ترکیب اجتماعی سه گانه ای را تشکیل دادند که هر یک در قلعه ای متعلق به خویش مستقلاً زندگی می کردند.
وجود این سه قلعه یا دژ و وحدت نسبی آنان در مقابله با تهاجمات مداوم قبایل بختیاری و نیز اشرار راه زن منطقه موجب شد که این منطقه نام خود از سه دژ مذکور وام بگیرد و سه دژ یا سده خوانده شود. سه دژ مذکوراگر چه با پایان دوران اقتدار قاجاریه و جایگزین شدن پهلوی که به سرکوب مدعیان متعدد و آرامش نسبی کشور انجامید به تدریج تحت تأثیر امنیت حاکم از حیض انتفاع افتاده و تخریب شده اند لیکن نام رواج یافته ناشی از وجود این سه دژ همچنان در نزد عامه باقی ماند و یکپارچگی جوامع ساکن در این سه دژ یا سه قلعه و ایجاد مرکزی واحد موجب برپایی روستا و سپس شهری شده که سده خوانده شد.
سده تا دهه چهل و تا پیش از آغاز عصر صنعت در کشور ، زیستگاه جوامع بومی و فارس زبان بوده که عمدتاً به کشاورزی به ویژه در کشت برنج اشتغال داشته اند اما ورود صنعت به منطقه و احداث صنایع بزرگ ذوب آهن و صنایع نظامی در شمال و جنوب منطقه با طبع بیشترین تحولات را در روند حیات اجتماعی ، فرهنگی و اقتصادی مردم این منطقه پدید آورد.
بر پایی صنایع بزرگ در دو سوی شهر در دگرگونی اجتماعی و اقتصادی آن نقشی اساسی داشته است و جامعه ساکن در آن که تا پیش از دهه چهل صرفاً به اراضی محدود حاشیه جنوبی رودخانه و بالطبع اقتصاد کشاورزی متکی بود و به سبب عدم تعادل جمعیت با منابع محدود تغذیه و اشتغال دچار بیکاری گسترده گردیده بود. با آغاز فعالیتهای صنعتی گرایش گسترده ای به فعالیت در این بخش نشان داد به صورتی که در حال حاضر صنعت با 6/52 درصد اشتغال زایی در شهر به اقتصاد غالب مبدل گردیده است.
سده لنجان از نظر امکانات و خدمات فرهنگی در شرایط تقریباً مشابه با دیگر شهرهای منطقه از مراکز محروم به شمار می رود و کلیه امکانات فرهنگی این شهر به یک کتابخانه و یک مرکز فرهنگی محدود می باشد. البته در چند سال اخیر با همت قابل تحسین و همدستی شهردار و شورای شهر مشخصاً پیشرفت و ارتقاء در سطح فرهنگی محسوس گردیده به صورتی که این شهر علیرغم موقعیت جغرافیایی نه چندان مطلوب خویش و در شرایطی مشابه بن بست دارای تنها واحد از دانشگاه آزاد اسلامی در کل شهرستان می باشد.